{"id":509,"date":"2022-11-09T10:53:14","date_gmt":"2022-11-09T09:53:14","guid":{"rendered":"http:\/\/nastykuswiatow.muzeumleszno.pl\/?page_id=509"},"modified":"2022-11-09T10:53:14","modified_gmt":"2022-11-09T09:53:14","slug":"barometr","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/nastykuswiatow.muzeumleszno.pl\/?page_id=509","title":{"rendered":"Barometr"},"content":{"rendered":"

Barometr<\/strong><\/h3>\n

Autor: warsztat nieokre\u015blony
\nTytu\u0142: Barometr z wyposa\u017cenia leszczy\u0144skiego ratusza
\nCzas powstania: prze\u0142om XIX\/XX wieku
\nTechnika: rze\u017abienie, drewno, metal, szk\u0142o
\nWymiary: 68,5 x 33,5 x 7,5 cm
\nMuzeum Okr\u0119gowego w Lesznie, nr inw. MLH 4856
\nZakupiono do zbior\u00f3w Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie w 2016 roku.<\/p>\n

Lokacja Leszna w latach 1547\u20131549 wi\u0105za\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy innymi z powo\u0142aniem lokalnych w\u0142adz w osobach: burmistrza i rady miejskiej oraz w\u00f3jta i s\u0105du miejskiego. Siedzib\u0105 obu urz\u0119d\u00f3w by\u0142 od XVI wieku ratusz, kt\u00f3ry kilkakrotnie przebudowywano. Po\u017cary nawiedzaj\u0105ce miasto w latach 1656, 1707, 1767 i 1790 sprawi\u0142y, \u017ce z wczesnego wyposa\u017cenia budynku nic nie przetrwa\u0142o. W\u015br\u00f3d kilku sprz\u0119t\u00f3w z ko\u0144ca XIX i pierwszej po\u0142owy XX wieku zachowa\u0142 si\u0119 ozdobny barometr spr\u0119\u017cynowy, s\u0142u\u017c\u0105cy do pomiaru ci\u015bnienia atmosferycznego.<\/p>\n

Barometry, w zale\u017cno\u015bci od zasady dzia\u0142ania, dzieli si\u0119 na cieczowe i spr\u0119\u017cynowe. Najstarszy barometr cieczowy zosta\u0142 zbudowany w 1643 roku przez w\u0142oskiego fizyka i matematyka Evangelist\u0119 Torricellego (1608\u20131647), wsp\u00f3\u0142pracownika Galileusza (1564\u20131642). W tego typu urz\u0105dzeniach do pomiaru ci\u015bnienia atmosferycznego wykorzystywana jest ciecz o znacznej g\u0119sto\u015bci, na przyk\u0142ad rt\u0119\u0107, zawarta w rurce umieszczonej pionowo. Ci\u015bnienie hydrostatyczne cieczy (ci\u015bnienie w spoczywaj\u0105cej cieczy znajduj\u0105cej si\u0119 w polu grawitacyjnym), r\u00f3wnowa\u017cy ci\u015bnienie atmosferyczne. Zmiany tego ci\u015bnienia wp\u0142ywaj\u0105 na wysoko\u015b\u0107 s\u0142upa cieczy.<\/p>\n

Barometry spr\u0119\u017cynowe wyposa\u017cone s\u0105 w czujnik ci\u015bnieniomierza nazywany aneroidem. Jego zasadnicz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jest puszka membranowa, w kt\u00f3rej panuje obni\u017cone ci\u015bnienie (tzw. puszka Vidiego). Jej odkszta\u0142cenia \u2013 spowodowane zmienno\u015bci\u0105 ci\u015bnienia atmosferycznego \u2013 s\u0105 przenoszone na wskaz\u00f3wk\u0119. Aneroidy wykorzystywane s\u0105 mi\u0119dzy innymi w barografach i wysoko\u015bciomierzach lotniczych.<\/p>\n

Ci\u015bnienie mo\u017cemy wyra\u017ca\u0107 w jednostkach zwanych paskalami. Ich nazwa pochodzi od nazwiska francuskiego uczonego i filozofa Blaise Pascala (1623\u20131662), kt\u00f3ry znacz\u0105co wzbogaci\u0142 wiedz\u0119 o ci\u015bnieniu atmosferycznym. Podzia\u0142ka barometr\u00f3w jest wyskalowana w torach (pozauk\u0142adowej jednostce miary ci\u015bnienia) lub hektopaskalach.<\/p>\n

O pochodzeniu omawianego barometru \u015bwiadczy umieszczona na odwrocie obudowy tabliczka z napisem: Rathaus No 4 \/ Lissa (pol. Ratusz nr 4 \/ \/Leszno). Nad tabliczk\u0105 znajduje si\u0119 wybity numer: 141. Eklektyczna obudowa barometru wykonana zosta\u0142 z drewna. Jest bogato dekorowana li\u015b\u0107mi akantu, sterczynami, stylizowan\u0105 wici\u0105 ro\u015blinn\u0105 i nak\u0142adkami o geometrycznych kszta\u0142tach. Czujnik ci\u015bnieniomierza umieszczony zosta\u0142 w dolnej cz\u0119\u015bci korpusu, w okr\u0105g\u0142ej, toczonej puszcze. Tarcza, przykryta grubym, szlifowanym szk\u0142em wyskalowana zosta\u0142a w torach od 71 do 80. Na tarczy umieszczono napisy w j\u0119zyku francuskim: TEMPTE GDE<\/u>PLUIE PLUIEOUVT<\/u> VARIABLE BAU<\/u>TEMPS BAU<\/u>FLIXE TRES-SEC (pol. burza \u2013 deszcz \u2013 deszczowy \u2013 zmienny \u2013 dobra pogoda \u2013 sta\u0142e warunki \u2013 bardzo sucho) . O wysoko\u015bci aktualnego ci\u015bnienia informowa\u0142y dwie wskaz\u00f3wki, z\u0142ota i czarna.<\/p>\n

Nad czujnikiem znajduje si\u0119 termometr umieszczony w drewnianej ramce, flankowany parami rze\u017abionych kolumienek. Na blaszanej oprawie, do kt\u00f3rej przymocowano szklan\u0105 rurk\u0119 z ciecz\u0105, znajduje si\u0119 podzia\u0142ka od -10\u00b0C do +50\u00b0C, gdzie warto\u015b\u0107 0\u00b0C zast\u0105piono terminem: GLACE (pol. l\u00f3d). Przy g\u00f3rnej kraw\u0119dzi oprawy znajduje si\u0119 napis: THERMOMETRE (pol. termometr), przy dolnej: CENTIGRADE (pol. ze skal\u0105 Celcjusza).<\/p>\n

Przednia \u015bciana korpusu na wysoko\u015bci termometru i czujnika ci\u015bnieniomierza ozdobiona zosta\u0142a rytowanymi, poziomymi liniami. Od g\u00f3ry barometr zamyka wysuni\u0119ty profilowany gzyms zwie\u0144czony przerwanym, tr\u00f3jk\u0105tnym nacz\u00f3\u0142kiem (szczytem). <\/p>\n

Barometr zakupiono do zbior\u00f3w Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie w 2016 roku.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"
Barometr z termometrem w drewnianianej, zdobionej skrzynce z ty\u0142u tabliczka z napisem: “Rathaus No 4 Lissa”; wys. 68,5 cm; drewno, metal, szk\u0142o; Niemcy (?); prze\u0142om XIX i XX wieku; Muzeum Okr\u0119gowe w Lesznie; MLH4856<\/figcaption><\/figure>\n